Çoğu ünlü liderin aksine M.Kemal Atatürk kendisi için anıt mezar yapılmasını istememiştir. Fakat Türk insanının kendisine duyduğu saygı, O’nun herhangi bir yerde gömülü olduğunu görmek istemez. O’nun ölümünden sonra anıt mezarın mimarisi için uluslararası çapta bir yarışma düzenlendi. Sonunda iki Türk’ün projesi Emin Onat ve Orhan Arda seçildi. Dünyanın 7. harikası olan Halikarnas mozalesine benzer şekildeki anıt mezar, anıt tepenin doruğunda başladı. Atatürk’ün ölümünden 6 sene sonra 1944 te başlanıp 9 yıl tamamlandı. 10 Kasım 1953 yılında Atatürk top arbasında Etnografya müzesinden alınıp Anıtkabire taşındı.

Anıtkabir, Atatürk'ün kişiliği ve ismi altında Türk milletini temsil eder. Bu yüzden Anıtkabir, Atatürk ve Türk tarihi ile ilgili heykel, yazıt ve kabartma ile donatılmıştır. Anıtkabir’in donanım ve stili bir kez daha Türk miletinin mozaik zenginliğini ortaya koymuştur. Egemen tema, geometrik basitliktir. Etrafındaki parklarla Anıtkabir, 15 bin metrekare/3.7 acres alana sahiptir. Temel yapı malzemesi Çankırı'dan getirilen sarı travertenlerdir. Giriş, özgürlük ve bağımsızlığı simgeleyen iki tane kule merdiven yoluyladır. Bu kulelerin tepesi piramit şeklinde olup Türk savaş çadırlarını simgeleyen bronz yerleştirilmiştir.Kulelerin önünde iki grup insan heykeli vardır. Sol tarafta 3 kişi, asker köylü ve öğrenci; savunma, üretim ve eğitimi simgelemektedir. Diğer bir ifadeyle bir milletin oluşumunun 3 sac ayağını simgelemektedir. Sağ tarafta ise 3 tane kadın heykeli bulunmaktadır. Arkadaki ağlayan kadın Atatürk’ün ölümüne gösterilen üzüntüyü simgelemektedir. Öndeki çift ellerinde tuttukları taçla bereketi temsil etmekte, ayrıca kasede aynı fonksiyonu göstermektedir.

Heykellerden zafer meydanına uzanan yola Arslanlı Yol denilmektedir. Bu yolun uzun yapılış sebebi ziyaretçilerin kafasında ihtişam ve büyüklüğü hatırlatmasıdır. İki tarafta savunmayı simgeleyen 24 tane Hitit stili Anadolu arslanı bulunmaktadır. Anıtkabirde toplam 10 tane basit kule var. Diğer kuleler Mehmetçik, Hakların savunması, Cumhuriyet, Reform, Ulusal Pakt 23 nisan barış ve zafer alanının üç tarafı “Collonades” ile çevrili ve bir tarafı da temel binaya bakmaktadır. Alandan temel yere geçiş 33 merdivendir. Merdivenlerin sol tarafında ise Başkumandalık Meydan Savaşı'ndan alınmış bir kabartma bulunmaktadır. Atatürk’ün ünlü emri “Ordular ilk hedefiniz Akdeniz, İleri!” işlenmiştir. Kabartmanın sağ tarafında ise Sakarya Savaşı’ından bir sahne bulunmaktadır. Bu savaşların ikisi de Yunanlılara karşı yapılmıştır.

Bayrak Türk milletini simgeler, direk ise dışarıda yaşayan Türkler’in hediyesidir. 5kg/11000 pounds ağırlığında 33m/110ft yüksekliğinde ve çelikten yapılmıştır. Tepesindeki hilal ise 22 ayar altındandır. Temel yapı Onur Hol diye adlandırılmaktadır. 32m/105ft genişliğinde 60m/200ft uzunluğunda ve 20m/65ft yüksekliğindedir. Tavan altın mozaiklerle döşeli, taban ve duvarlar ise Bilecikten getirilen renkli mermerler ile kaplıdır. Sembolik taş sanduka ise tek parça mermer olup 40 ton ağırlığındadır. Gerçek mezar ise aşağıdadır. Anıtkabir, yabancı devlet adamlarının ve delagasyonların Türkiye'ye geldiklerinde ziyaret ettikleri tek yerdir. Sakarya Savaşı kabartmasının yanında küçük Atatürk Müzesi bulunmaktadır. Müzede şahsi eşyaları, madolyanları ve O’na sunulan hediyeler sergilenmektedir. Türkiye’nin 2. cumhurbaşkanı İsmet İnönü ise Zafer ve Barış Anıtı’nın arasına gömülmüştür.